Zweten stelt het paard in staat om zijn lichaamstemperatuur te reguleren. Tijdens intensieve inspanning, zoals training of wedstrijd, zweten paarden als gevolg van een verhoogde lichaamstemperatuur. Vooral wanneer de omgevingstemperatuur stijgt, zweten paarden meer om hun lichaamstemperatuur te reguleren. Wanneer paarden gedurende langere tijd zweten, verliezen zij vocht en elektrolyten. Elektrolyten hebben belangrijke functies in het lichaam, zoals het behouden van de vochtbalans. Daarom is het belangrijk om via de voeding voldoende elektrolyten aan te bieden om dehydratie te voorkomen.
Elektrolyten zijn elektrisch geladen mineralen die onder ander van belang zijn voor de vochthuishouding, zenuwimpulsen en spiersamentrekkingen 1. De belangrijkste elektrolyten in het lichaam zijn Natrium, Kalium ,Chloride, Magnesium en Calcium.
Natrium, Kalium en Chloride zijn de voornaamste elektrolyten die effect hebben op de distributie van water in het lichaam 2. De juiste verhouding van deze elektrolyten in het lichaam is van belang voor het onderhouden van een gunstige cellulaire en extracellulaire omgeving 2. Natrium en Kalium zijn beiden kationen (positief geladen elektrolyten) en Chloride is een anion (negatief geladen elektrolyten) en zijn verantwoordelijk voor het onderhouden van het zuur-base evenwicht in het lichaam en het reguleren van osmose 2,3. Natrium en Chloride worden beiden voornamelijk in extracellulair vloeistof gevonden terwijl Kalium in de cellen voorkomt, voornamelijk in spierweefsel 2. Kalium is daarnaast ook van belang voor zenuwsignalen en spiersamentrekkingen.
Elektrolyten helpen om de vochtbalans te behouden en zo dehydratie van het lichaam te voorkomen 4. In rust bevindt de vocht- en elektrolytenbalans zich in homeostase. Wanneer het paard actief gaat bewegen, genereert het lichaam veel warmte waardoor de lichaamstemperatuur stijgt 5. Als de omgevingstemperatuur lager is dan de lichaamstemperatuur, kan het paard warmte afgeven aan de omgeving door vocht op de huid te laten verdampen, dus door te zweten 6,7. Zoals eerder genoemd verliest het paard hierbij vocht en elektrolyten 8. Hoe langer de lichaamstemperatuur verhoogd blijft, hoe meer het paard zweet en dus meer vocht en elektrolyten verliest. Wanneer de omgevingstemperatuur hoger is dan de lichaamstemperatuur (bij temperaturen boven 36 °C), zal het paard nog meer zweten maar minder effectief kunnen afkoelen omdat het lichaam de warmte niet goed kan afgeven aan de omgeving 7. Het is daarom extra belangrijk om het paard in deze omstandigheden voldoende water en elektrolyten te geven.
Onderzoek van Zeyner et al. (2014) heeft een scoresysteem ontwikkeld waarmee kan worden geschat hoeveel liter zweet een paard verliest tijdens inspanning. Dit systeem gebruikt vijf scores en schat het vochtverlies tussen 1 en 18 liter. Hierdoor kan worden ingeschat hoeveel vocht en elektrolyten nodig zijn om de balans na inspanning te herstellen. Dit onderzoek is echter uitgevoerd onder gematigde temperaturen en met lage tot middelmatige trainingsintensiteit. Daardoor kunnen andere omstandigheden leiden tot hogere of lagere zweetverliezen en dus variërende elektrolytenbehoeften.
Wanneer het paard zweet en vocht en elektrolyten verliest, kan de zuur-basebalans in het lichaam verschuiven. Om deze verliezen te compenseren kan het lichaam de opname van elektrolyten uit het spijsverteringsstelsel verhogen 9. Daarnaast zorgen de nieren ervoor dat bij onvoldoende opname van elektrolyten minder natrium, chloride en vocht via de urine verloren gaan 9.
Ruwvoer en vezels in het rantsoen beïnvloeden ook de vochtbalans van het paard. Warren et al. (1999) onderzochten het effect van een vezelrijk dieet op wateropname en vochtgehalten in de darmen. Hieruit bleek dat een vezelrijk dieet ervoor zorgt dat paarden vaker drinken en in het algemeen meer vocht opnemen. Daarnaast zorgen de hoeveelheid ruwvoer en de vochtopname ervoor dat de darmen meer vocht vasthouden, wat de vochtbalans positief kan beïnvloeden wanneer het paard actief gaat bewegen en zweten.
Zoals eerder genoemd is het belangrijk om het paard voldoende elektrolyten via de voeding te geven. Een tekort aan elektrolyten door overmatig zweten zonder aanvulling kan leiden tot onder andere dehydratie, vermoeidheid, terugkerende spierkrampen, maagzweren, koliek, neurologische stoornissen en in ernstige gevallen rhabdomyolyse (versnelde en overmatige afbraak van spierweefsel) 11,12. Voldoende ruwvoer en krachtvoer levert bij lichte inspanning doorgaans genoeg elektrolyten voor onderhoud of geringe verliezen. Bij hogere zweetverliezen is dit echter onvoldoende. Daarom wordt aanbevolen om elektrolytensupplementen aan het rantsoen toe te voegen. Dit kan bijvoorbeeld één uur voor training, wedstrijd of transport of erna om verliezen aan te vullen 1. De meeste elektrolytensupplementen worden gemengd met drinkwater of door het voer gegeven.
Synovium Electrolytes Q, uit het assortiment van Synovium, is een voedingssupplement dat aan het rantsoen kan worden toegevoegd om de elektrolytenbalans te ondersteunen na zweten.
Referenties
1. Lindinger, M. I. (2022). Oral Electrolyte and Water Supplementation in Horses. Veterinary Sciences, 9(11): 1-13.
2. Coenen, M. (2013). Chapter 10 - Macro and trace elements in equine nutrition. In: Geor, R.J., Harris, P.A., & Coenen, M., (Eds.). Equine Applied and Clinical Nutrition. Saunders Elsevier: China.
3. Groenendyk, S., English, P. B., & Abetz, I. (1988). External balance of water and electrolytes in the horse. Equine Veterinary Journal, 20(3): 189–193.
4. Waller, A. P., Heigenhauser, G. J. F., Geor, R. J., Spriet, L. L., & Lindinger, M. I. (2009). Fluid and electrolyte supplementation after prolonged moderate-intensity exercise enhances muscle glycogen resynthesis in Standardbred horses. Journal of Applied Physiology, 106: 91–100.
5. Lindinger, M. I. (2008). Sweating, dehydration and electrolyte supplementation: Challenges for the performance horse. European Equine Health and Nutrition Congress, 28-45.
6. Zeyner, A., Romanowski, K., Vernunft, A., Harris, P., & Kienzle, E. (2014). Scoring of sweat losses in exercised horses - a pilot study. Journal of Animal Physiology and Animal Nutrition, 98(2): 246–250.
7. Jenkinson, D. M., Elder, H. Y., & Bovell, D. L. (2006). Equine sweating and anhidrosis Part 1-equine sweating. Veterinary Dermatology, 17(6): 361-392.
8. Assenza, A., Bergero, D., Congiu, F., Tosto, F., Giannetto, C., & Piccione, G. (2014). Evaluation of serum electrolytes and blood lactate concentration during repeated maximal exercise in horse. Journal of Equine Veterinary Science, 34(10): 1175–1180.
9. Coenen, M. (2005). Exercise and stress: Impact on adaptive processes involving water and electrolytes. Livestock Production Science, 92(2): 131–145.
10. Warren, L. K., Lawrence, L. M., Brewster-Barnes, T., & Powell, D. M. (1999). The effect of dietary fibre on hydration status after dehydration with frusemide. Equine Veterinary Journal. Supplement, 30:508–513.
11. Fowler, M. E. (1979). Exhausted Horse Syndrome. Journal of the South African Veterinary Association, 85-86.
12. Walker, E. J., & Collins, S. A. (2017). The effect of exercise intensity and use of an electrolyte supplement on plasma electrolyte concentrations in the standardbred horse. Canadian Journal of Animal Science, 97(4): 668–672.